ҰБЖ туралы
Ұлттық біліктілік жүйесі (ҰБЖ) білім беру мен дайындық жүйелері мен еңбек нарықтарының өзара іс-қимыл сапасын жақсартуға бағытталған. Халықаралық тәжірибеде, соңғы бес жылда ұлттық біліктілік стандарттары жүйесіне көшетін елдер санының қарқынды өсуі байқалды.
Қазақстанда ҰБЖ дамуы 2012 жылдан басталды. ҰБЖ - еңбек нарығы тарапынан біліктілікке сұранысты және білім беру жүйесі, оның ішінде информалды тарапынан біліктілік ұсынысын реттеу, келісу механизмдерінің құқықтық және институционалдық құралдарының кешені.
Елде біліктілік жүйесінің бар болуы мыналарды жасауға мүмкіндік береді:
- еңбек нарығының сұраныстарына сәйкес білім беру және кәсіптік даярлау сапасын арттыру арқылы еңбек ресурстарының сапасын қамтамасыз ету жүйесін;
- еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру және Қазақстанның еңбек нарығын біліктілігі жоқ жұмыс күшінен қорғау жүйесін;
- әрбіреуіңіз үшін өмір бойы оқыту жүйесі және елдегі кәсіби біліктілікті тану механизмдерді қолдау (дағдыларды тану).
ҰБЖ базалық құралдары:
- ұлттық біліктілік шеңбері (ҰБШ), ол әрбір біліктілік деңгейі (сегіз деңгей) үшін кәсіптік қызметтің жалпы сипаттамалары мен білім беру деңгейінің сипаттамасынан тұрады. ҰБШ әзірлеуді және (немесе) өзектендіруді Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қазақстан Республикасының Оқу- ағарту, ғылым және жоғары білім министрліктерімен бірлесіп жүргізеді.
- Салалық біліктілік шеңбері (СБШ) Орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және салада пайдаланылатын білімдердің, іскерліктер мен құзыреттердің сипатына қарай Қазақстан Республикасының Ұлттық қызметтер жіктеуіші (ҰҚЖ), ҰБШ негізінде әзірленеді және мамандар біліктілігіне қойылатын талаптарды деңгейлер бойынша жіктейді. СБШ әзірлеуді және (немесе) өзектендіруді салалық мемлекеттік органдар жүргізеді және кәсіптік біліктіліктер жөніндегі салалық кеңестер бекітеді.
- Профессиональный стандарт (ПС) является письменным официальным документом, устанавливающим общие требования к знаниям, умениям, навыкам, опыту работы с учетом формального и (или) неформального и (или) информального образования, уровню квалификации и компетентности, содержанию, качеству и условиям труда в конкретной области профессиональной деятельности. Разработка и (или) актуализация ПС осуществляется отраслевыми государственными органами на основе НКЗ, ОРК. Утверждение ПС производится отраслевыми государственными органами по согласованию с отраслевым советом по профессиональным квалификациям и уполномоченным органом. Профессии, по которым осуществляется признание профессиональных квалификаций, включаются в реестр профессий на основании рекомендаций Национальног совета по профессиональным квалификациям. Формирование, актуализация и ведение реестра профессий осуществляется Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан на цифровой платформе Национальной системы квалификаций (Career Enbek).